Quốc ca Việt Nam từng bị tắt tiếng ở AFF Cup 2020 vì lo ngại vi phạm bản quyền

Cú “trickle-down” từ cuộc khởi tố 5 vụ án bản quyền âm nhạc mới đây của Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an ngày 16-5 đang kéo dư luận trở lại một sự cố hy hữu từng gây bức xúc trong cộng đồng người hâm mộ bóng đá Việt Nam.

Đó là trận Việt Nam gặp Lào tại bảng đấu AFF Cup 2020 (diễn ra vào tháng 12-2021). Kênh YouTube Next Sports – đơn vị nắm giữ bản quyền truyền hình giải – đã quyết định tắt tiếng toàn bộ phần hát quốc ca trước trận, kèm dòng thông báo xin lỗi khán giả vì “lý do bản quyền âm nhạc”. Chỉ sau tiếng trống khai mạc, tín hiệu âm thanh mới được khôi phục.

Nguồn cơn bắt nguồn từ nỗi lo “dầm mưa giữ áo”. Next Sports không muốn bản ghi quốc ca được phát trên sóng của mình vô tình dính vào tranh chấp sở hữu trí tuệ, kéo theo nguy cơ video trận đấu bị bên nắm giữ bản ghi hợp pháp tuyên bố quyền, dẫn đến mất toàn bộ doanh thu quảng cáo. BH Media – công ty từng tuyên bố sở hữu bản ghi bài Tiến quân ca – sau đó phủ nhận liên quan đến sự việc này.

Phải đến khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) can thiệp trực tiếp với ban tổ chức AFF Cup và đơn vị phát sóng, phần nghi lễ chào cờ mới được trả lại nguyên vẹn âm thanh trong các trận đấu tiếp theo.

Đây không phải lần duy nhất bản quyền quốc ca gây thiệt hại kinh tế cho nhà phát sóng tại Việt Nam. Trước đó, tháng 11-2020, FPT Play tiếp sóng trận Việt Nam – Saudi Arabia thuộc vòng loại thứ ba World Cup 2022, video đạt gần 4 triệu lượt xem nhưng toàn bộ doanh thu bị tịch thu. Nguyên nhân là ban tổ chức dùng bản ghi Tiến quân ca do hãng đĩa Marco Polo sản xuất, và Naxos Digital Services US (đại diện hợp pháp của Marco Polo) đã yêu cầu xác nhận quyền sở hữu, khiến video vẫn chạy nhưng doanh thu thuộc về đối tác nước ngoài.

Sự việc một lần nữa khẳng định ranh giới mong manh giữa phát sóng thể thao và luật sở hữu trí tuệ, đặc biệt với những tác phẩm mang tính biểu tượng quốc gia như quốc ca.

—